.jpg) |
| Margarete Schön as Kriemhild |
Op 22 Mei is dit die tweehonderdste verjaarsdag van die komponis
Richard Wagner. Daar sal waarskynlik allerhande huldeblyke en klaagliedere oor
hierdie monster-genie - vernietiger en herskepper van die kunste - wees.
Dat een mens die kunsvorm van sy dag (Italiaanse opera) so fataal
kon knak; digkuns, musiek, gemeenskap, geskiedenis en mite alles verenig, 'n
nuwe taal vir kuns vestig; 'n koning as sy persoonlike slaaf hou wat 'n dorp in
sy eer laat bou waarheen die royalty van Europa moes reis om hulde te
bring - dit alles was ongekend.
Wagner het geen
moraliteit bepleit nie, geen jammerkry - alles was drang en vervulling.
For mine own
good all causes shall give way, sê Macbeth.
Was dit 'n goeie of slegte ding?
Die ironie was
dat, ten spyte van die Mahlers en die Richard Strausse wat gevolg het, daar
nooit 'n tweede Wagner in opera was nie.
Wagner was 'n idee
te groot vir opera - dit was 'n visie: dat kuns nog beter kan wees, nog meer
kan vermag as tevore. Dat die verlede klein is in vergelyking met die toekoms en
die grense nog verder verskuif kan word.
Die idee van
Wagner het begin in “musiekdrama”, maar oorgespoel deur kuns en filosofie,
veral na die nuwe film-medium - waar 'n hele nuwe dimensie bygekom het.
Wagner het vir
20 jaar gewerk aan ‘n toonsetting van Die
Nibelungenlied, ‘n 13de eeuse epiese gedig. Ek het al tevore geskryf
oor sy eindproduk - Der Ring Des Nibelungen.
Maar hierdie blog inskrywing gaan nie oor Wagner nie.
Wat min mense weet is dat man & vrou filmspan Fritz Lang en Thea von Harbou dieselfde materiaal in een van die grootste flieks ooit gemaak het.
In die pynlike jare direk na die Eerste Wereldoorlog het Lang en
Harbou iets gesoek wat die verpletterde Duitsers ‘n gevoel van oorsprong kon
gee.
Hul massiewe 5 uur silent movie het in die 1920s in twee dele
verskyn. Die eerste deel – Siegfried –
hanteer min of meer dieselfde storie as Wagner se Siegfried en Götterdämmerung.
Dit het ‘n ongekende, visueel epiese skaal van begin tot einde.
Die onverskrokke Siegfried reis na die land van die Nibelungen vir Kriemhilde, maar voor hy haar kan kry
moet hy haar broer - Koning Gunther - help om die meisie van sy drome te wen:
Brunnhilde. Hulle kry dit wettiglik reg deur Hercules-tipe uitdagings te slaag, maar Brunnhilde weier in elkgeval om Gunther in haar bed toe te laat.
In
desperasie vir Kriemhilde word Siegfried ‘n gat in die kop gepraat om “die saak
nie half-klaar te los nie” – ‘n eufimisme om Brunnhilde namens die hulpelose
Gunther te verkrag.
Dis ‘n fatale fout wat vinnig buite beheer raak – almal draai teen
Siegfried wanner Brunnhilde op ‘n hongerstaking gaan totdat iemand haar eer wreek en Siegfried vir
haar vermoor.
Maar bloed sal bloed – die tweede deel is Kriemhilde se Wraak.
In hierdie deel kom Siegfried se weduwee, Kriemhilde (Wagner noem
haar Guthrune) uit die skaduwee – trou met Attila die Hun (as ‘n taktiese skuif) en beplan van daar wraak op die hele Nibelungen ras – insluitende haar broer,
Koning Gunther.
Siegfried is vermoor in lente tussen die blomme. In die winter
gaan Kriemhilde terug na presies dieselfde plek en grawe deur die sneeu na die grond onder. Sy sweer om hierdie grond – met Siegfried se bloed – in ‘n lap te
bewaar totdat sy dit kan dek in die bloed van haar vyande.
And she’s not kidding.Die hele laaste uur van hierdie saga is ‘n siege waar die Nibelungen hulleself met groot dapperheid teen vlaag na vlaag aanvalle van die Huns verdedig. Met haar broers
vasgekeer in Attila se paleis brand sy uiteindelik die hele plek af.
Wanneer ‘n bystaander
na haar stap en pleit
“Is jy nie ‘n mens nie, Kriemhilde?”
Antwoord sy:
“Nee, ek het gesterf toe Siegfried gesterf het.”.
 |
| Die doodstransformasie van Siegfried en die vorming van Kriemhilde se woede en wraak. Dit vorm die oorgang van deel 1 na deel 2 |
