Machiavelli se brief aan Francesco Vettori - 10 Des 1513

x

I rise in the morning with the sun, and I go off to a wood of mine which I am having cut down, where I stop for two hours to see what was done the day before and to talk to the woodcutters who always have some trouble at hand, either among themselves or with their neighbours.

Leaving the wood I go to a spring and thence to some bird-traps of mine. I have a book with me, Dante or Petrarch or one of the minor poets, Tibullus, Ovid or the like. I read about their amorous passions and their loves, I remember my own, and dwell enjoyably on these thoughts for a while. Then I go on to the road and into the tavern. I talk to the passers-by, I ask what news of their villages, I hear all sorts of things, and observe the various tastes and ideas of men. In the meanwhile it is time for dinner, and with my folk I eat what food this poor farm and miserable patrimony of mine provides. 

When I have eaten I go back to the tavern. Here I find the host and usually a butcher, a miller and a couple of kiln men. With them I degrade myself playing all day at cricca and tric-trac, and this gives rise to a thousand arguments and endless vexations with insulting words, and most times there is a fight over a penny, and we can be heard shouting from as far away as San Casciano. 

And so, surrounded by these lice, I blow the cobwebs out of my brain and relieve the unkindness of my fate, content that she trample on me in this way to see if she is not ashamed to treat me thus.

When evening comes I return home and go into my study, and at the door I take off my daytime dress covered in mud and dirt, and put on royal and curial robes and then decently attired I enter the courts of the ancients, where affectionately greeted by them, I partake of that food which is mine alone and for which I was born; where I am not ashamed to talk with them and inquire the reasons of their actions; and they out of their human kindness answer me, and for four hours at a stretch I feel no worry of any kind; I forget all my troubles, I am not afraid of poverty or of death. 

I give myself up entirely to them. And because Dante says that understanding does not constitute knowledge unless it is retained in the memory, I have written down what I have learned from their conversation and composed a short work de Principatibus ...

And his biographer, Ridolfi, adds: "In such a mixture of happiness and unhappiness of dream and reality, of base things and greatness, wholly resembling the man himself, The Discourses and The Prince had their origin.

Die Legende van 1900

Kuns is die baster-kind van waarheid en leuens.Wat is en wat kon wees. Waarheid / eerlikheid / geloofwaardigheid - truthfulness - soos die Engelsman sê, is die helfde, maar net die helfde. Die waarheid alleen is te bang, te naby aan die lig; dit klou vas aan 'n kombersie.

'n Vriend het vir my die boek "Without Blood" geleen om te lees. My belangstelling was geprikkel nadat ek gehoor het dat Allesandro Baricco dieselfde skrywer is van die eenman-toneelstuk Novecento ( 1900 ), waarop die fliek "The Legend of 1900" gebaseer is.

[ Italië het reeds 'n ander klassieke fliek met die naam 1900, die Bertolucci / de Niro / Gerpardieu een, 'n ander dag se storie ]

Daar is 'n oomblik in Die Legende van 1900 wat ek nooit sal vergeet nie: 'n boemelaar se woorde

Remember, you are never really done for as long as you have a good story to tell and someone to tell it to.

Die storie is 'n bisarre een: 'n baba wat in die jaar 1900 op 'n groot passasierskip gevind word. Niemand weet wie hy is nie en sy hele lewe bly hy op die boot, sonder om ooit aan land te gaan.

Die kind word letterlik "1900" deur die matrose gedoop ( gespeel deur Tim Roth ) en hy word oor tyd 'n legendariese pianis/komponis in die skip se onthaal saal, maar sy musiek word nooit bekend nie.

Die wêreld is 'n stroom mense wat hy eenmaal sien en dan nooit weer nie.

Daar bestaan vir alle doeleindes geen rekord van hom in die wêreld nie: geen hospitaal, skool, kerk of land wat sy naam aangeteken het nie.

Die storieverteller, Mnr you-are-never-done-for-as-long-as..., is Max, 'n trompetspeler wat saam met hom musiek gemaak het in die skip se gloriedae, en jare later die storie vertel aan ander.

Is dit moontlik om te glo dat so 'n karakter kan bestaan? Ek bedoel nie die letterlike gegewe nie: iemand sou maatskaplike werk bel en die kind verwyder het. Suspend your disbelief.

Die vertrekpunt is so opsetlik vergesog, soos daardie ander Italiaanse fabel - Italo Calvino se Baron van die Bome - waar 'n kind in 'n boom klim en nooit daarna weer sy voete terug op aarde sit nie.

Die dieper vraag is: is dit moontlik om in so 'n karakter te glo - iemand met groot talent wat die veiligheid en eensaamheid van een plek verkies, bo die roem en verhoudings wat hy aan wal kon hê? En waarom?

Die natuurlike ding is om aan 1900 se skip ( die naamlose skip ) as 'n simbool te dink. 'n Klein dam vir 'n groot vis.

Vir die dieper vraag: sou iemand so wil lewe? suspend your disbelief 'n tweede keer en kyk wat gebeur.

Die klimaks van die fliek kom wanneer 1900 uiteindelik besluit, na alles, om tog aan wal te gaan wanneer 'n mooi meisie vir hom haar adres in New York gee.

Wat aan hom bly knaag is 'n gesprek van jare tevore ( met haar pa, vermoed hy ) wat hom vertel het dat die see brul in 'n ongelooflike stem; maar 'n stem wat slegs van die kaai af gehoor kan word. Hy kan dit nie uit sy kop uit kry nie.

Tyd om wêrelde te verruil. 1900 gaan aan wal.

Halfpad af teen die trappe kom hy tot stilstand, peins vir 'n oomblik maar draai dan om en klim weer ( soos 'n lafaard ) op terug na die skip. Die matrose is verslae. Lewe op die boot hervat soos tevore, hoekom en waarom word nooit bespreek nie.

Eers op die laaste dag van sy lewe - wanneer die boot as skroot gekelder word met 1900 nogsteeds aanboord ( hy weier om af te klim tot die bitter einde ) praat hy met Max - wat hom probeer oorreed om af te klim - oor wat daardie dag gebeur het.

I cut quite a figure and I had no doubts about getting off. Guaranteed. That wasn't a problem. It wasn't what I saw that stopped me, Max. It was what I didn't see. Can you understand that? What I didn't see. In all that sprawling city, there was everything except an end. There was everything. But there wasn't an end. What I couldn't see was where all that came to an end. The end of the world.

Christ, did you see the streets? There were thousands of them! How do you choose just one? One woman, one house, one piece of land to call your own, one landscape to look at, one way to die. All that world weighing down on you without you knowing where it ends. 

I was born on this ship. The world passed me by, but two thousand people at a time. And there were wishes here, but never more than could fit on a ship, between prow and stern. You played out your happiness on a piano that was not infinite. I learned to live that way. 

Land is a ship too big for me. It's a woman too beautiful. It's a voyage too long. Perfume too strong.

It's music I don't know how to make.

Die Konformis

Stefania Sandrelli in Die Konformis

Ek het onlangs 'n onderhoud met Bernardo Bertolucci gesien - nou 'n ou man en rolstoelgebonde.

Dit is dieselfde man, het ek gedink, wie Maria Schneider en Marlon Brando (elkeen in verskillende woorde) 'n pimp en 'n gangster genoem het. Hulle was die twee sterre van 1972 se Last Tango in Paris.

Niemand het Maria Schneider ernstig opgeneem nie. Sy was 19 jaar oud en onbekend toe die fliek uitgekom het en het hippy-dippy gespog dat niks haar skok nie; sy het reeds 100 lovers gehad, 50 mans en 50 vrouens. In later jare het sy hierdie onderhoude berou en gesê dat die fliek haar lewe ruineer het.

Maar hoe verklaar mens Brando, wat op die kruin van sy roem was, en, anders as Schneider, nooit kaal verskyn nie? Brando het geweier om na die fliek weer met Bertolucci te praat.

Vir die wat dit nooit gesien het nie, dit gaan oor 'n affair tussen twee vreemdelinge in 'n leë woonstel. Daar is 'n oomblik wanneer die frustreerde Schneider vir Brando vra

Schneider: What am I doing in this apartment with you?

Brando: Let's say we're just taking a flying fuck at a rolling doughnut.

Schneider: So you think I'm a whore.

Brando: No, you're just a good old-fashioned girl... trying to get along.

Last Tango 'n lammetjie teen die flieks vandag; die bohaai van sy sterre soos 'n ertjie onder die matras. Maar dat hulle seergekry het was nie altemit nie, en dat die verskil in geslag, ouderdom, roem en mag min verskil gemaak het.

Die ou Bertolucci het altwee sy sterre oorleef. Brando is in 2004 oorlede en Schneider in 2011. In sy rolstoel dink hy oor Brando se verwerping:

Hy was woedend oor al die waarheid wat ek uit hom gesteel het.

Bertolucci was een van baie Italiaanse kommunistiese filmmakers - maar nooit 'n ektremis nie. Hy het nie, soos sy mentor Pasolini, 'n fliek gemaak oor die doodmarteling van 20 tieners nie.

Hy was 'n konformeerder. En nie net 'n konformeerder nie, maar 'n student daarvan: dit het hom geprikkel hoedat buitestaanders na binne beweeg, wat hulle daaruit kry en die skuld wat daarmee saamgaan. The discreet charm of the bourgeoisie.

In sy jong dae het Bertolucci geglo dat alle drama seks en politiek was. Na die val van die Sowjet Unie het hy bitter verklaar "dat politiek nie meer bestaan nie, net seks". Maar soos vinkel en koljandel het al die energie het uit sy films verdwyn.

'n Paar jaar voor Last Tango het hy die fliek The Conformist gemaak.

Dit gaan oor 'n jong linkse student wat die kans kry vir sosiale opgang in Mussolini se Italië deur aan te bied om sy voormalige professor te vermoor. Na die einde van Mussolini se bewind swaai hy vinnig weer gat om terug na kommunisme. Stefania Sandrelli, sy vrou, is sy stille ondersteuner deur alles - sy oordeel nie, sy ondersteun die mens, nie idees nie.

Dis 'n fliek wat smeek om gemaak te word in 2016 Afrikaans :)

Nog 'n paar jaar voor The Conformist het Bertolucci Before the Revolution gemaak.

Dit het 'n wonderlike toneel waarin die meisies van die Kommunistiese Party voorberei vir die groot vergadering terwyl hulle skinder oor die omstandighede van Marilyn Monroe se dood ... just a good old-fashioned girl... trying to get along

In sy hart dink die hoofkarakter...

For me ideology has been a holiday. A vacation. I thought I was living the years of the revolution and instead I was living the years before the revolution. Because it is always before the revolution when you’re like me.

The Sheltering Sky

... we get to think of life as an inexhaustible well. Yet everything happens a certain number of times, and a very small number, really. 

How many more times will you remember a certain afternoon of your childhood, some afternoon that's so deeply a part of your being that you can't even conceive of your life without it? Perhaps four or five times more. Perhaps not even. How many more times will you watch the full moon rise? Perhaps twenty. And yet it all seems limitless.

**

Dit is die laaste woorde van The Sheltering Sky.

Bernardo Bertolucci maak flieks soos wat Ibsen dramas skryf. Twee ure om te wys dat alles 'n gejaag na wind is, en niks oor niks gesê kan word nie. En dan 'n einde wat altyd iets beteken, en alles op sy kop draai.

Ek onthou, in die fliek 1900, Gerard Depardieu se fanatiese verdediging van sy ryk vriend (Robert de Niro) voor die kommunistiese mob wat hom wil hang - met oor-en-oor herhaling van die woorde "The Padrone is Dead!".  Die man lewe maar sy euwel is verby, julle hoef hom nie dood te maak nie.

En dan, nadat die skare verdaag, sê Robert de Niro droogweg: "The Padrone is Alive." 

Ek onthou die spinnekop in The Last Emperor wat na 'n honderd jaar uit sy boksie gelaat word en wonderbaarlik, soos godsdiens onverstaanbaar maar onvernietigbaar is, doodgewoon uithardloop asof dit gister was.

Ek onthou Marlon Brando in Last Tango in Paris, wat uiteindelik geskiet word en die kougom uit sy mond haal en onder die stoep prieël vasdruk voordat hy sterf. 

Kougom, 'n simbool van meganiese plesier, iets wat eens lekker was maar dan net 'n breinlose herhaling word, 'n herroeping na die lekker wat was.

In die Sheltering Sky speel Debra Winger 'n Amerikaanse vrou wat in Algerië beide haar man en haar skelmpie kwytraak en uit nood die houvrou van 'n Maliese Moslem word, met burka en al. Is sy 'n slagoffer? 

Die belangrike oomblik is haar terugkeer na "beskawing", na die Westerse mans wat ongeduldig vir haar wag met dieselfde besitlike, manipulerende arms. 

Altyd iets interessants.