Sunday, August 16, 2015

Die Masjien Stop

Toe EM Forster se storie The Machine Stops in 1909 gepubliseer is, was die heel eerste radiostasies en bioskope besig om op die been te kom. Televisie en rekenaars was nog dekades in die toekoms. Maar hierdie visioenere storie kyk vêr verby dit alles na iets waaroor niemand kon droom nie: die Internet, Facebook en WhatsApp.

En, ek dink, dit tas na a thing without a name wat net agter sosiale media lê.

Dit is absoluut verstommend. Net so verbasend vir my is feit dat Forster die tegnologiese sensasie van sy dag - vliegtuie - ignoreer as irrelevant vir die toekoms.

Dit gaan oor 'n distopiese wereld waar die aarde onbewoonbaar word en die mensdom ondergrond trek. Die ganse aardbol word eenvormig ondergronds ontwikkel, wat die behoefte na reis heeltemal laat kwyn. What was the good of going to Peking when it was just like Shrewsbury? Why return to Shrewsbury when it would all be like Peking?

Miskien omdat die mense op een plek lekkerder is as 'n ander? Nee - omdat mense nie meer met mekaar in lewende lywe omgang nie - maar elektronies - via die masjien.

Almal woon in klein ondergrondse woonstelle en gesels met mekaar via boodskappe deur die masjien - hier of aan die ander kant van die wereld - dit maak nie saak nie. Klink bekend?

Lewenslange vriende, oor die algemeen, het mekaar nog nooit van aangesig tot aangesig gesien nie.

Anders as die gewone toekoms storie waar die mensdom onderdruk word deur 'n bose mag, is hier geen onderdrukking nie: mense is vry om met mekaar te kommunikeer - maar doen dit nie in die vlees nie.

Die twee hoofkarakters is ma en seun - Kuno en Vashti - wat soos almal met boodskappe kommunikeer. Eendag besluit die seun, Kuno - om ruimte te probeer verstaan. Wat is naby en wat is ver?

Die mensdom, besef hy, het heeltemal hul gevoel vir ruimte verloor. Hy loop deur die byekorf van woonstelle, vlak bo vlak - en hierdie lang stap oortuig hom dat menswees gaan oor direkte sensasie - om iets werklik te sien met jou oog en te voel met jou vingers - nie 'n foto of 'n opname nie of 'n stem deur 'n buis nie.

Man is the measure of all things het die Grieke gesê, maar sonder om ruimte te verstaan, wat is 'n mens?

Na 'n kortstondige rebellie waar hy probeer deurbreek tot die oppervlak - net om dit met sy eie oë te sien - eindig hy terug in sy kamer.

I was surrounded by artificial air, artificial light, artificial peace.

Maar dan, stuk vir stuk, begin die masjien breek - eers die sleeping apparatus, die euphenasia apparatus en uiteindelik die kommunikasie meganisme.

En dan skielik is daar iets wat die mensdom (soos ruimte) glad nie meer ken nie: stilte.

She had never known silence, and the coming of it nearly killed her - it did kill many thousands of people outright. Ever since her birth she had been surrounded by the steady hum. It was to the ear what artificial air was to the lungs, and agonizing pains shot across her head.

Sonder die masjien verval die mensdom in totale anargie, maar tussendeur soek en vind ma en seun mekaar - en in die donkerte, net voordat hulle sterf, kan hulle sê

I am dying - but we touch, we talk, not through the Machine.

Friday, August 14, 2015

Offer


Tarkovsky. Wat 'n unieke kunstenaar was die wyle filmmaker nie!

Goeie idees is alles. In Solaris het Tarkovsky die storie vertel van ruimtevaarders wat 'n planeet bestudeer - maar hoe meer hulle daarvan leer hoe minder verstaan hulle hulself, totdat die planeet, Solaris, hulle insluk.

Die joernalis Artyom Borovik het later Solaris met Afghanistan vergelyk: van ver af 'n belaglik agterlike land, ryp vir vernuwing en tegnologie - maar elke nuwe besetter (die Britte, Sowjette en die Amerikaners) het keer na keer in dieselfde wanhoop verval in hul onvermoeë (ten spyte van oorweldigende mag) wanneer hulle daar aankom - totdat hulle alles waaraan hulle glo in twyfel trek, en vlug.

In Stalker vertel hy die storie van twee mense wat gelei word deur 'n derde na 'n plek waar hul diepste wense vervul kan word. Een van die grootste films wat ooit gemaak is.

Andrei Rublev gaan oor die middeleeuse kluisenaar-kunstenaar wat sy mojo herondek wanner hy na die moed van 'n seuntjie kyk wat 'n span groot mans lei om die Prins se reusagtige klok te bou. 'n Metafoor van intuisie, geloof en selfgeloof en filmmaak self.

Mirror begin met 'n verpleegster wat 'n seun hipnotiseer en hom dan inlig dat sy hakkel verdwyn het: praat.... (wat 'n metafoor vir kuns!).

Goeie idees is alles - accept no substitute.

Offer, of Sacrifice, was sy laaste fliek.

Die essensie daarvan is 'n afgeleë familie wat wag vir die uitbreuk van die 3de Wereldoorlog. [ Hierdie was in die Koue Oorlog dae ]

Tarkovsky se karakters is altyd aan die gang met vrugtelose intellektuele kibbel. So iets is die doodsteek van enige fliek, maar ek het al ophou daarna luister, want - soos 'n goëlkunstenaar wat jou aandag weglei - laat die filmmaker daarmee saam sy slaapgas vry.

Die pa van die huis, die held van die storie, is Alexander.

In die eerste toneel plant hy saam met sy seun 'n boom, terwyl hy vir die kind die storie vertel van 'n monnik wat sy protege beveel het om elke dag 'n sekere plant water te gee - sonder om enige vrae te vrae. Jare na die meester se dood het die gehoorsame protege eendag by die plant gekom en vir die eerste keer gesien dat dit blomme dra.

Daar is waarde in 'n stelsel - sê Alexander vir die kind.

Maar ten spyte van al die gepraat begin WW3 inderdaad - die radio en televisie dra die aankondigings, jets vlieg oor die huis en bomme begin val - alles is verlore.

Daardie nag word Alexander bewus van die bestaan van 'n heks met towerkrag wat alles kan red. Hy soek haar op, smeek en pleit en sweer om alles op te offer wat hy het, tot sy seun - as sy sal help. Hulle eindig in die bed (swewend bo die bed!) - maar dis alles vir 'n desperate saak.

En na hierdie orgasme word Alexander wakker in sy (gewone) bed.

Dis oggend. Dis stil. WW3? Waarvan praat jy?

Alles is vreedsaam buite.

Vir Alexander is daar twee moontlikhede

1. Hy het homself dit alles verbeel, gedroom.
2. Die heks was hom genadig - en het die wereld verander.

Vir almal in die huis is dit natuurlik  #1. Maar vir Alexander is dit  #2 - en #2 beteken dat hy sy offer moet maak...

Goeie idees is alles.

Tuesday, August 11, 2015

Waarvan mense leef

Nog een van die Tolstoy verhale wat ek nooit sal vergeet nie - al kan ek nie alles daarvan onthou nie - Waarvan mense leef
 
Dit gaan oor 'n skoenmaker en sy vrou wat alleen woon net buite die dorp. Eendag, wanneer die skoenmaker werk toe stap, sien hy (uit die hoek van sy oog) wat lyk soos die kaal lyk van 'n dooie man wat lê in die sloot langs die pad. 

Met skok en afgryse hou hy net aan stap, asof hy homself verbeel het, totdat sy gewete hom soveel plae dat hy omdraai om te gaan kyk.

Wanneer hy terugdraai vind hy inderdaad 'n kaal liggaam - maar die man is lewendig en uiters gedisorienteer.

Die vreemdeling is klaarblyklik stom en kan geen verduideliking gee vir wie hy is en hoe hy daar beland het nie.

Dit alles realiseer die skoenmaker se ergste vrese: hy wens hy het net aanhou loop en weggekyk. Noudat die mens wat hy gevind het lewendig is is hy verantwoordelik.

Ten spyte van alles het hy 'n sagte hart en neem die vreemdeling terug na sy huis toe, waar hy en sy vrou hom versorg.

Die vreemdeling bly stom vir altyd, maar werk uiteindelik in die skoenmaker se winkel en woon, in stilte, saam met hulle.

Baie jare gaan verby op hierdie manier.

Dan daag daar 'n ryk man op in die dorp wat 'n paar jagstewels by die skoenmaker bestel.

Die skoenmaker laat die taak oor aan sy stom handlanger, wat - tot sy afgryse - die opdrag totaal verkeerd verstaan en 'n paar pantoffels maak.

Terwyl die skoenmaker nog verward dink hoedat hy dit gaan regstel daag die ryk man se boodskapper op - met die nuus dat die meester oornag gesterf het, en dat sy weduwee sy bestelling van jagstewels wil verander in 'n paar pantoffels vir sy voete in die kis.

En dan - nadat die boodskapper vertrek met die pantoffels - praat die stom vreemdeling vir die eerste en enigste keer.

Hy is 'n engel wat die Here uit die hemel verban het totdat hy die volgende antwoorde sal leer:

Wat is in mense?
Wat sal nooit in mense wees nie?
Waarvan leef mense?

Wat is in mense? Liefde
Wat sal nooit in mense wees nie? Die wete van wat voorlê.
Waarvan leef mense? Van die liefde van ander mense.

'n Hulpelose baba word 'n kind - nie van kos en melk nie - maar van die liefde van sy ouers.
Siek mense oorleef - nie dansky medisyne nie - maar danksy liefde en versorging.
Oumense hou aan leef van die liefde van en vir hul kinders.

Ons kan die lewe verdra en terugslae oorkom en uit bankrotskap herstel met die liefde van vriende en familie.

Dit was die skoenmaker en sy vrou se liefde wat die Engel aan die lewe gehou het - al kon hy nie 'n woord praat nie.

En met daardie besef verdwyn die Engel, en laat die skoenmaker weer alleen.

Tuesday, August 04, 2015

Filmverse: Die eerste twaalf treë op Mars


Hierdie blog is oorspronklik geskryf vir Versindaba



Die eerste twaalf treë op Mars
Die ATKV het verlede jaar die vrugte van ‘n droom onthul wat jare aan die kom was.
Filmverse: Afrikaanse gedigte met animasie – films wat die sintese van kuns vier: woorde, musiek, ballet, animasie, storie en droom – alles in een oomblik. Is so iets hoegenaamd moontlik? Is dit ‘n goeie idee of ‘n resep vir kakofonie? Ek kon my nuuskierigheid nie keer nie en het die DVD bekom, om te besluit.
.
Die idee het van twee kante ontwikkel.
By die ATKV het Nita Cronje vroeër ‘n ander konsep gehad – Skilder met Woorde – waarin ‘n oorspronklike beeldende kunswerk met ‘n gedig gekombineer is in ‘n uitstalling wat in ‘n verdonkerde lokaal belig is. Dit was ‘n groot sukses, maar na ‘n paar jaar hiervan was die beperkings van die formaat duidelik – wat gedoen met die uitstalling buite seisoen, dis duur om weer op die planke te bring en vereis groot ruimte en tyd. Terselfdertyd – iewers anders in die wêreld – het Diek Grobler, ‘n beeldende kunstenaar, die unieke poëtiese moontlikhede van animasie ontdek nadat hy aan die groot Sowjet filmmaker, Yuri Norshteyn (wie se Tale of Tales die Mount Everest van animasie is), blootgestel is.
.
Animasie, soos digkuns, het ‘n magiese krag: die kruis van twee lyne wat skielik lewe skep. Beide is abstraksie en reduksie en soeke na essensie, maar terselfdertyd warm en onmiddellik. Die tegnologie wat animasie moontlik maak (en maklik maak) was besig om te ontplof op ‘n ongekende wyse. Skielik was ‘n kunsvorm binne die bereik van enige iemand met ‘n selfoon en PC.
En tog het die grootste probleem gebly: inhoud.
Animasie kan nie kuns word sonder inspirerende inhoud nie. Al die tegnologie in die wêreld kan niks hieraan verander nie. En toe skielik, die idee – wat van ons gebruik gedigte as die inhoud?
Die res is geskiedenis. Diek het die ATKV gaan sien, wat op daardie stadium op soek was na die regte konsep om Skilder met Woorde mee op te volg. En na al die onderhandelings, pyn en lyding, bloed, sweet en trane, is ‘n program ontwikkel wat aan belangstellende kunstenaars die kans gebied het om Afrikaanse digkuns-animasies te skep.
So, waarmee het hulle te voorskyn gekom?
Dit is werklike baanbrekerswerk. Na al die sif, skaaf en alchemie het ons twaalf gedigte – twaalf chemiese eksperimente, reaksies wat soms vuurwerke gee, soms ontploffings, soms smelt in die hart en soms net fizzle.
Maar belangrikste van alles: die eerste twaalf treë in ‘n nuwe wêreld. Wat ook opvallend is, is die ontsettende sorg wat gegaan het in die verskeidenheid van die produksies, en hoedat dieselfde aanslag nooit twee keer herhaal word nie.
Hoe weet ‘n mens hoe om iets reg te doen wat nog nooit voorheen gedoen is nie?
Probeer is die beste geweer.
Die gedigte dan soos volg:
.
1. Vroegherfs – NP van Wyk Louw
Ek dink die Here vlug elke keer as van Wyk Louw sy mond oopmaak – dis net instruksies vir God (en nie maklikes nie): O Heer, dat hierdie dae geheilig word.
Vroegherfs is so klassiek as wat dit kom in Afrikaanse digkuns – en dit kry hier die ballet-van-’n-sagte-wind behandeling. Die klassieke tapyt, ongetwyfeld die mooiste, maar dit voel soos die veilige keuse in die groep.
Die jaar word ryp in goue akkerblare

2. Bitterbessie dagbreek – Ingrid Jonker
Hierdie gedig is so bekend dat ‘n mens vergeet om oor die woorde te dink (wat ‘n fout is). Ek moes fokus op die beelde, want alles is ongelukkig dieselfde groen/bruin tekstuur waarin die detail moeilik gesien word – ‘n klomp fotospronge deur die…
dennebos herinnering
dennebos vergeet
het ek ook verdwaal
trap ek in my leed
Ingrid Jonker lees dit self.
dennebos herinnering


3. Finis – Lina Spies
Jy het al die liedjies van my kindertyd weer in my laat sing.
Dit is waaragtig wat hierdie pragtige filmvers doen. Dis net ‘n kwas wat mooi sprei oor die doek, maar dis asemrowend! Soos ‘n saad wat saam met die woorde ontkiem in ‘n wonderlike blom.
Finis

4. Jy vra my hoe my eerste soen was – Danie Marais
Hier is gutzpah soos wat ek nog nooit gesien het nie. Geen stem wat die gedig lees nie. Om die waarheid te sê, geen gedig nie – net donker beelde van figure wat kom en gaan en raak en dan – in stilte, die woorde, lyn vir lyn, op die skerm:
met jou lang vingers oor my rug het jy
maklik maklik
ses jaar se depressie
sewe maer magtelose jare
uit my lewe uit gestreel
soos mens ‘n kreukel
uit ‘n hemp stryk
Alles onderstebo en agterstevoor – die beelde wat die gedig voorafgaan pak weliswaar ses jaar se depressie in twee minute – maar ek het sommer dadelik hoendervleis gekry.
Fortune favours the bold, sê hulle: hierdie animasie is reeds gekeur om gewys te word in die groot internasionale KROK fees in Rusland later vanjaar.
Jy vra my hoe my eerste soen was
5. Belydenis van ‘n studentedigter – Loftus Marais
As Loftus Marais sy kaarte reg speel gaan hierdie drie minute hom die  rock-ster van Afrikaanse digkuns maak. Dit is ‘n onweerstaanbare opstuur van studenteskryfsels wat in regte Cartoon Network styl gedoen word. Ongetwyfeld die crowd-pleaser van die klomp.
‘n vyfvoetige jambis loop in lang gras


6. Visioen van ‘n lessenaar – Antjie Krog
Antjie Krog se ou staatmaker word gedoen met die woede maar sonder die woedende mens – net die arme lessenaar, tikmasjien, stoel en skryfbehoeftes wat die klappe moet vat.
ek skryf omdat ek woedend is

7. Die skedel lag al huil die gesig – Wilma Stockenström
Van die twaalf gedigte hier, is hierdie een vir my die beste. Is dit nie die droom van enige kunstenaar op aarde nie: om een frase te skep wat menswees troos. Die skedel lag al huil die gesig. Wat ‘n gedagte. Mamma mia.
Verdien definitief sy eie filmvers.
hoe slim tog is ons met ons
innerlike uurwerkvernuf


8. What abou’ de lo – Adam Small
Margot Luyt het vir Adam Small gevra om hierdie gedig vir hulle oor die telefoon te lees – en uiteindelik is sy stem net so gebruik.
Baie jare terug het ek Small saam met sy seun sien optree op Oudtshoorn. Hy het begin deur vir die gehoor te sê dat daar geen grootsheid sonder stilte kan wees nie.
Dit is presies wat hierdie pragtige filmvers kommunikeer – eerder as op en af spring, is dit net iemand (een mens of twee – ek kan nie besluit nie) wat koffie maak en ‘n sigaret rook terwyl hy/sy na die gedig oor die radio luister…
What abou’ de lo


9. Last grave at Dimbaza – Fanie Olivier
Hartseer verdra nie truuks nie. Om by hartseer uit te kom moet jy fokus. Hier is die een filmvers met genoeg van die regte goed om jou diep te roer. Dis die brief aan ‘n mynwerker wat die nuus breek dat sy baba (wat hy nog nie gesien het nie) oorlede is.
Alle eer aan Anna-Mart van der Merwe vir haar voordrag hiervan.
Beauty Douglas was born. She died.


10. ‘n Gewone blou Maandagoggend – Ronelda Kamfer
Ronelda Kamfer se Maandagoggend – wat die banale met die horribale meng – is die grillerigste van die klomp. Haar eie droë traak-my-nie-agtige leesstem maak dit nog meer effektief.
Op die hoek van Wildflower en Rose straat
Het ‘n meisie met haar toekomstige 
moordenaars gejoke


11. Timotei Shampoo – Gert Vlok Nel
Ek is Gert Vlok Nel se grootste fan – maar hierdie filmvers, met twee film-modelle wat om die beurt na mekaar en weg van mekaar kyk – was vir my totaal pretensieus.
Timotei Shampoo


12. Ek sal sterf en na my vader gaan – Breyten Breytenbach
En dan Breyten – die staf van die lewe – wat sou ons sonder hom gedoen het?
Dit is weer die digter self wat dit lees met ‘n pragtige toonsetting van Laurinda Hofmeyr en ‘n minimalistiese animasie wat die vryheid van kleinheid seëvier.
ek sal sterf en met min bagasie in die pad val


Hallelujah.
Nou ja, dit was die eerste twaalf treë op Mars.
Praat ek snert? Het ek die kat aan die stert beet? Gaan kyk en besluit self.
Wie gaan die volgende twaalf treë gee?
Die goeie nuus is dat daar weer ‘n kans is. Die ATKV nooi voornemende kunstenaars wat belangstel na twee werkswinkels wat Filmverse 2 gaan afskop.
Gauteng – 14/15 September
Stellenbosch – 21/22 September
Vir enige navrae oor Filmverse, kontak Nita Cronje op nitac@atkv.org.za

Monday, July 27, 2015

Tussen my boeie en my vlerke

Dis 'n bekende feit dat Star Wars fanboys nie die Prinses Leia pop wil koop nie. Mans lees nie vrouedigters nie.

Ek het nooit gehou van "Afrikaans se tweede gewildste gedig" - Maria - nie.

En verder het ek 'n weersin in Elizabeth Eybers - die feit dat sy die land halfpad deur haar lewe verlaat en nooit teruggekom het nie. Asof ons 'n pes is wat sy nooit weer wou hê nie.

En so, met my vooroordele, het ek haar nooit geken nie. Eers nadat sy oorlede is het ek begin belangstel.

Vandag, natuurlik, sien ek haar totaal anders. Ons eerste vrou digter - en die beste.

Wanneer ek haar gedigte lees kry ek die gevoel kry dat daar 'n wereld is wat ek nooit sal verstaan nie, nooit sal kan oordeel nie - maar lewendig en kragtig nietemin.

Eybers moes iets in haar lewe gehad het - die ander dors - waarmee en waarsonder sy nie kon lewe nie.

In een van Karen Blixen se verhale maak 'n man sy oorlede ma se parfuumbottel oop en ruik daaraan.

A multitude of things were in it, all in one. Smiles, as you say, and tears, dauntlessness and fear, unconquerable hope and the certainty of failure.


Tussen my boeie en my vlerke - wat 'n magtige metafoor van menswees, van vrouwees!


Luister jy nog? My stem is sag,
my liggaam is so diep en teer:
vergun my om nog hierdie nag
Die weemoed uit jou oë te weer.

Vertoef nog tot die daeraad, dat 
jy vry mag wees om hiervandaan 
'n man se verre wee wat 
ek maar net vaag vermoed te gaan

Die onversteurbare, die sterke,
dit moet jy bly, ook wanneer ek
tussen my boeie en my vlerke
smartlik gespanne en gestrek

jou wil belet omdat ek nog 
nie weet hoedat ek jou kan ontbeer
wanneer jy vir jou nuwe tog
die boegspriet teen die branders keer. 

Monday, July 20, 2015

New York, New York

Onthou Frank Sinatra se lied - New York, New York?

Start spreading the news... I'm leaving today...
I want to be a part of it, New York, New York.
These vagabond shoes, are longing to stray...

Dit was die temalied van 'n fliek, gemaak deur die ou Martin Scorsese - toe hy jonk en honger was.

New York, New York was vrygestel in die ergste era van auteur orgies - die laat 70s - as 'n vier ure epic van twee musikante wat mekaar ontmoet op VJ-dag 1945, musiek en liefde maak - saam sukkel en stry en uiteindelik opbreek.

Dit was 'n fiasko by die loket en die kritici - en is baie vinnig hersny, maar dit was nooit populer in enige van sy vorms tot vandag toe nie.

So waarom daaroor skryf?

Die pragtige einde - wat gehore so verstom en leeg gelaat het.

Jare nadat hulle opgebreek het, ontmoet De Niro
en Minelli mekaar onverwags op 'n partytjie.












Hulle het 'n vriendelike, belowende maar moeilike gesprek
wat die heeltyd onderbreek word.















Die frustreerde De Niro vlug en bel haar van
 'n tickie boks onder in die straat













Hy kan nie praat tussen al die mense nie -
maar is sy bereid omhom daar onder te ontmoet, 
sodat hulle saam kan koffie drink? Sy stem in.










Maar terwyl hy wag kry hy koue voete, en loop weg.
En die oomblik voordat sy by die gebou uitloop,
kry sy ook - en draai om
En nie een van die twee daag by die bestemde
ontmoeting op nie.
Wie sien kans om weer 'n keer deur al daardie pyn te gaan?





Wednesday, July 15, 2015

Die Wasgoedlyn

Riku Latti (die lelike ou op die foto) is beste Afrikaanse musiek kunstenaar waarvan jy nog nooit gehoor het nie. 

Ek het nog nooit 'n CD van harde plastiek van hom gesien nie (ek weet nie eers of so iets bestaan nie), maar daar is songs en videos van hom versprei oor YouTube en Soundcloud en die Internet, en op 'n stadium was sy albums downloadable - dis hoe ek dit die eerste keer gehoor het.


Dat hy onbekend is is verstommend, gegewe die gehalte van die songs wat hy skryf - beide die musiek en lirieke is van die beste in die Afrikaanse korpus - en sal eendag standaarde in ons musiekboek wees.

Wie weet wat die toekoms inhou - maar intussen het Riku 'n onskatbare ondergrondse Afrikaanse beweging begin wat Die Wasgoedlyn genoem word.


Soos Bartok 'n honderd jaar gelede Hongaarse folk musiek bymekaargemaak het, so het Riku ons land deurrys en kunstenaars groot en klein en nietig en ongehoor opgeneem in hul sitkamers en stoepkamers.


Almal in oomblikke sonder 'n gehoor, sonder ligte, met geen geld op die spel nie, sonder die druk om enige iets te wees.


Daar bestaan 'n album hiervan wat Die Wasgoedlyn genoem word.


Dit is die eerste versameling van hierdie musiek - met songs van Laurinda Hofmeyr, Les Javan, Bacchus Nel, Riku, Gert Vlok Nel, Churchill Naude en ander.


Skitterende werk, en ek verneem daar is 'n TV reeks en nog albums in die werke.


Hieronder is 'n paar links - alles chaoties, maar goeie chaos, die kosbaarste soort chaos wat ons klein volkie kan oplewer.


Kapenaars kan hierdie naweek die Wasgoedlyn sirkusgroep in aksie sien - ondersteun hulle asseblief, hulle verdien dit.





Onse Vaders deur Churchil Naude & Riku Lätti: https://www.youtube.com/watch?v=5JZZYFO9iZE
Churchil Naude CD Resensie deur Koos Kombuis: 

Paar stukke musiek: https://soundcloud.com/wasgoedlyn
Twitter: @Die_Wasgoedlyn
Site: http://www.diewasgoedlyn.co.za/ (Meer volledige webwerf is oppad)
Wasgoedlyn Promo: https://vimeo.com/118689576
Die eeste Wasgoedlyn CD is ook onlangs uitgereik en daar is nog heelwat oppad.'n Eerste resensie: http://www.netwerk24.com/vermaak/2015-07-08-radio-lava-bied-aan-die-wasgoedlyn-eerlike-en-aardse-musiek-op-di-album

Tuesday, July 14, 2015

L.A. Story

So there I was jabbering at her about my new job as a serious newsman - about anything at all - but all I could think was wonderful, wonderful, wonderful, wonderful, wonderful, and most wonderful and yet again, wonderful.

Dit was 'n oomblik in die fliek L.A. Story - wonderlik gedoen deur Steve Martin - terwyl hy saam met Victoria Tennant in die laatnag strate slenter.

Ek het hoendervleis gekry destyds, en hierdie oomblik nooit vergeet nie.

Ons lewe in 'n wereld met 8 biljoen mense wat geluk soek, elke dag. En almal ken die teorie daarvan: dis hier iewers om jou (nie daar ver nie); jy sal dit vind wanneer jy dit nie verwag nie.

Maar geluk is so moeilik en so vlietend dat ons 'n woord het vir net een oomblik daarvan: vreugde.

En tog is vreugde bo die vuurmaakplek van meeste kunstenaars. Al oorvloei flieks met "vreugdevolle situasies" - omhelsings en glimlagte - die elektriese gevoel van vreugde aan die binnekant is selde daar.

Steve Martin het 'n lewenslange obsessie hiermee, van sy eerste dae as Meneer "Happy Feet", tot vandag. Die oomblikke in sy beste flieks - Roxanne, Leap of Faith, Grand Canyon, A Simple Twist of Fate, Shopgirl en L.A. Story is nooit komedie of tragedie nie - dis 'n strewe na vreugde.

En vreugde die-neig-mos-om-te-woon-net-waar-dit-wil, soos Koos du Plessis gesing het. Tussen hartseer en kranksinnigheid.

L.A. Story is 'n totale absurditeit - die storie van 'n man wat die sin van die lewe in 'n pratende advertensiebord vind (volgens die bord is dit Manfred Mann se song Do wah diddy, diddy, dum diddy do).

Maar al die rolskaats en nonsens is 'n heilige seremonie: die oproep van die Vreugdesgod.

Meestal werk dit nie, maar soms, soos hier - werk dit. Dank vader vir sulke kunstenaars.

Ek het jare later Shakespeare se drama As You Like It gekyk - en daar, soos die heelal onderstebo gedraai en tyd agteruit gerol - was Steve Martin se woorde

O wonderful, wonderful, and most wonderful
Wonderful! and yet again wonderful, and after that,
Out of all hooping!

Thursday, July 09, 2015

The Dead

The Dead was die laaste kortverhaal wat James Joyce geskryf het voor hy begin werk het aan Ulysses (en sekerlik een van die grootste kortverhale in die Engelse taal).

Dis 'n eenvoudige lang beskrywing van 'n groot familiepartytjie in 1904 wat deur 'n paartjie (Gabriel en Gretta Convoy) bygewoon word, waarna hulle laat in die nag terugstap deur die sneeu huistoe.

Die partytjie, die stap en die sneeu het 'n helende effek op die twee - maar dan skielik breek iets in die vrou, sy begin histeries huil, en vertel uiteindelik vir haar verdwaasde man van 'n ou geliefde - Michael Furey - wat op ouderdom 17 aan longontsteking (koue en sneeu) gesterf het.

Met Gretta uiteindelik gekalmeer en aan die slaap, dink Gabriel aan alles.

A few light taps upon the pane made him turn to the window. It had begun to snow again. He watched sleepily the flakes, silver and dark, falling obliquely against the lamplight. The time had come for him to set out his journey westward. Yes, the news­pa­pers were right: snow was gen­eral all over Ire­land. It was falling softly upon the Bog of Allen and, fur­ther west­wards, softly falling into the dark muti­nous Shan­non waves. It was falling too upon every part of the lonely church­yard where Michael Furey lay buried. It lay thickly drifted on the crooked crosses and head­stones, on the spears of the lit­tle gate, on the bar­ren thorns. His soul swooned slowly as he heard the snow falling faintly through the uni­verse and faintly falling, like the descent of their last end, upon all the liv­ing and the dead.

Thursday, July 02, 2015

The Rules of the Game

The Rules of the Game is 'n ou Franse fliek. Dit gaan op die oog af oor 'n groep ryk Franse paartjies se doings en screwings oor 'n naweek op hul country estate, reg aan die begin van WW2.

In parallel wys die fliek ook die lewe van die bediendes op die landgoed.

Dis twee aparte stel intriges wat hulself uitspeel.

In sy WW1 fliek The Grand Illusion het Renoir probeer wys dat die adel-klasse tussen vyande (Franse en Duitsers) meer in gemeen met mekaar het as ryk en arm Franse, wat aan dieselfde kant veg.

Maar hier is geen klassestryd nie.

Die bediendes (veral Lysette, die diensmeisie van Madame Christine) leef hulle in die geheim uit in die lewens van die ryk mense vir wie hulle werk. Wanneer hulle skinder kies elke bediende heftig die kant van sy/haar meester.

Lysette is baie dieper verbind aan Madame as aan haar eie familie.

Wat ek altyd interessant gevind het van The Rules of the Game is dit: die arm mense leef hul uit in die glorie van die ryk mense - net so leef ons, die gehoor, ons uit in die lewens van die sterre op die silwerdoek.

Ons het daardie tone-in-die-droomwereld nodig, om kans te sien vir die gewone lewe, dis die reels van die spel...